Raumordnung und****Umweltschutz 11
Planisaziun dalterritori eprotecziun da l’ambient
Pianificazione territoriale****e protezione dell’ambiente
Damonda da baghegiar. Cumproprietad. Legitimaziun.
**Tenor art.89 al.3 LPTGRsto inadamonda dabaghegiar vegnir consutsignadadil proprietarini dallaproprietaria, sch’il patrunda construcziunei bucil proprietaridil su-lom; aschiaeis eigarantiu chel’autoritad dabaghegiar examinescha modamondas dabaghegiar, sch’ilpetent eilegitimaus entrasil dretgcivil darealisar ilproject daconstrucziun ch’ei****d’approbar (cons.**2b).
**Sch’ina cuminonzada proprietadcomunabla cumpeglia modus cumproprietarisobtegnan insnaturalmein negi- namaioritad edei drovafacticamein adinain consens;ei dependabuc atgeinina dallascategorias chelas me-siras planisadas(mesiras daconstrucziun necessariasubain utilas)****tenor damonda da baghegiar vegnessen attribuidas (cons.**2c).
**En cassnua chela damonda da baghegiar pertuccavala proprietadcommunabla d’inaproprietad encondomi- ni enua ch’ilconsentiment necessariper quellaera buc avonmaun, hanins bucasaviu entrarsin ladamonda da baghegiare bucatractar quellamaterialmein (cons.**2d, e).
Baugesuch. Miteigentum. Legitimation.
Gemäss Art.89 Abs. 3 KRGist dasBaugesuch durch den Eigentümeroder die Eigentümerin mit zu unter- zeichnen, falls dieBauherrschaft nicht Eigentümerindes Baugrundstücksist; soist garantiert,dass dieBau- bewilligungsbehörde nur Baugesuche prüft,wenn der Gesuchstellerdie privatrechtlicheLegitimation fürdie Realisierungeines Bauprojektesbesitzt (E.2b).
Wenn eine Miteigentumsgemeinschaftnur aus zwei Miteigentümernbesteht, hateiner alleinoffensichtlich
keine Mehrheit und es bedarffaktisch immer der Ein- stimmigkeit,und zwarunabhängig vonder Qualifikation derbaulichen Massnahmen(notwendige odernützliche baulicheMassnahmen) (E.2c).
Domanda di costruzione. Comproprietà. Legittimazione.
**Giusta l’art.89 cpv.3 LPTC,se ilcommittente nonè pro- prietariodel terrenoedificabile, ladomanda dicostru- zione va controfirmata dalproprietario; conciò viene garantitoche l’autoritàedilizia abbiada esaminaresolo le domandedi costruzioneil cuirichiedente èlegittima- tosecondo ildiritto civilea presentareil progettodi co-struzione daapprovare (cons.**2b).
**Se unacomunione dicomproprietari ècomposta soloda due proprietari, senza l’approvazione di ambedue non è dato ottenereuna maggioranza e quindi un consen-so, indipendentementedalla questionedi saperea checategoria vadanoassegnati (lavorinecessari outili) gliinterventi edilizi****richiesti (cons.**2c).
**Nel casoin cuiuna domandadi costruzioneriguarda lacomproprietà perpiani perla qualemanca findall’inizio il consenso necessario,non è dato entrare nel merito della stessae trattarlamaterialmente (cons.**2d, e).
La dertgira trai en consideraziun:
1. b) Tenor art. 89 al. 3 LPTGR sto ina damonda da baghegiar vegnir consutsignada dil proprietari ni dalla proprietaria, sch’il pa- trun da construcziun ei buc il proprietari dil sulom. Cun suttascriver la damonda da baghegiar expriman ils proprietaris ch’els ein d’ac- cord cun la damonda da baghegiar inoltrada dil patrun da construc- ziun. Aschia eis ei garantiu che l’autoritad da baghegiar examine- scha mo damondas da baghegiar, sch’il petent ei legitimaus entras il dretg civil da realisar il project da construcziun ch’ei d’approbar (sentenzia dalla dertgira federala 1C_529/2014 dils 13 d’october 2015 consid. 4.5). Quella determinaziun vul damai preservar l’au- toritad egl interess dall’efficienza d’examinar projects da construc- ziun che san tut tenor gnanc vegnir realisai, perquei ch’ina autoritad
da baghegiar maunca (tenor dretg civil) [messadi dalla regenza al cussegl grond concernent la revisiun dalla lescha davart la planisa- ziun dil territori dil cantun Grischun, carnet nr. 3/2004-2005, p. 365]. La norma duei era evitar ch’in cunparticipau ad in’immobilia ve- gni sfurzaus d’in auter cunparticipau ella rolla dil plonschider tenor dretg civil el rom d’in project inoltrau autocraticamein (PDA 1987 nr. 20). Damondas da dretg civil ein perquei relevontas ella proce- dura per la lubientscha da baghegiar denter auter, sch’il patrun da construcziun ei buca resp. buc il proprietari exclusiv dil sulom.
1. Igl adversari da recuors e petent dalla damonda da baghe- giar ei el cass present buc il proprietari exclusiv dil bein immobi- liar nr. . Tenor igl extract dil register funsil dil circuit da Z. dils 6 d’october 2015 ein il recurrent (cumproprietari cun 420/1000, sulom da cumproprietad nr. ) ed igl adversari da recuors (cumproprietari cun 580/1000, sulom da cumproprietad nr. ) cumproprietaris dil bein immobiliar, sin il qual sesanfla ina casa da habitar. Tenor art. 646 al. 1 dil cudisch civil svizzer (CCS, DS 210) se- tracta ei d’ina cumproprietad sco ina fuorma da proprietad commu- nabla, sche pliras persunas han proprietad vid ina caussa, mintgina per ina part e senza che la caussa seigi dividida materialmein. Per disponer dalla caussa sezza drova ei da principi il conclus unanim dils cumproprietaris (art. 648 al. 2 ed art. 653 al. 2 CCS). Concernent las necessitads da consentiment per prender per mauns mesiras da construcziun prevesa art. 647c CCS en connex cun mesiras da construcziun necessarias il consentiment dalla maioritad da tut ils cumproprietaris, art. 647d CCS en connex cun mesiras utilas il con- sentiment dalla maioritad da tut ils cumproprietaris che represen- tan il medem mument la gronda part dalla caussa ed art. 647e CCS en connex cun midadas che surveschan agl embelliment ed alla cu- madeivladad (aschinumnadas midadas luxuriusas) il consentiment da tut ils cumproprietaris. Sch’ina cuminonza cumpeglia mo dus cumproprietaris obtegnan ins naturalmein negina maioritad ed ei drova facticamein adina in consens (cump. Christoph Brunner/Jürg WiChtermann, Basler Kommentar Zivilgesetzbuch II, 5. ediziun, Basi- lea 2015, art. 647 N 37; cump. art. 647 al. 2 CCS). Ella constellaziun presenta drova ei damai il consentiment dil recurrent e digl adver- sari da recuors per prender per mauns ina mesira da construcziun vid l’immobilia ch’ei en cumproprietad. Ei dependa buc a tgeinina dallas categorias numnadas che las mesiras planisadas tenor da- monda da baghegiar vegnessen attribuidas.
1. Vid quei resultat mida era igl uorden d’utilisaziun dils 21 da fenadur 1995 nuot, il qual ei menziunaus el register funsil. Denter
auter attribuescha quel als cumproprietaris (lezza ga D. [part dalla cumproprietad: 420/1000], E. [part dalla cumproprietad: 352/1000] e B. [part dalla cumproprietad: 228/1000]) dretgs d’utilisaziun exclusivs per certas parts digl edifeci sin la parcella nr. . Quei che risguarda las relaziuns denter ils cumproprieta- ris respectivs dalla parcella renviescha igl uorden d’utilisaziun allas prescripziuns d’art. 647 ss. CCS e quei che risguarda l’administra- ziun allas prescripziuns tenor art. 712e ss. CCS, malgrad ch’ei setrac- ta en quei cass buca d‘ina proprietad en condomini. Aschia s’avi- schinan ins al dretg special arisguard la proprietad en condomini sco cumproprietad qualificada (art. 712a–712t CCS). La proprietad en condomini cumpeglia la part dalla cumproprietad d’ina parcel- la, la quala dat il dretg special al cumproprietari da duvrar exclu- sivamein certas parts d’in edifeci (p.ex. singulas alzadas ni parts da quellas) e da baghegiar ora igl intern da quellas (art. 712a al. 1 ed art. 712b al. 1 CCS). Objects che san buc esser objects dil dretg special ein tenor art. 712b al. 2 CCS denter auter ils stabiliments ed ils indrezs che surveschan era als auters proprietaris en condomini per l’utilisaziun da lur localitads (aschinumnadas parts commu- nablas). Per saver tractar ina damonda da baghegiar en cass ch’ina part communabla seigi pertuccada ston ins, applicond art. 712g al. 1 CCS, verificar da principi a maun dallas disposiziuns dad art. 647c ss. CCS, schebein la lubientscha da baghegiar tenor dretg civil maunca buc evidentamein. Concernent in project da construcziun che pertucca sulettamein ina part digl edifeci che vala sco object dil dretg special ha il proprietari en condomini perencunter da principi persuls il dretg da construcziun (SDA R 12 118 dils 27 da november 2012). Cun la part da cumproprietad sempla san ins bein colligiar in dretg d’utilisaziun exclusiv per certas parts digl edifeci (art. 647 al. 1 CCS). Ins sa denton gest buca colligiar cun quella cumpro- prietad sempla in dretg exclusiv per prender per mauns mesiras da construcziun vid resp. en quellas parts sco il dretg exclusiv da mi- dar igl interiur da singulas parts digl edifeci ch’ein objects dil dretg special en cass da proprietad en condomini. Anzi, la cuminonza dils cumproprietaris ei da principi indispensablamein cumpetenta da far midadas da construcziun (agl intern ed agl extern) vid igl edifeci aunc adina communabel (Brunner/WiChtermann, BSK CCS II, el liug indicau, art. 647 N 14).
1. Igl ei pia in fatg fix ch’igl adversari da recuors ei buc autorisaus da realisar persuls las mesiras da construcziun tenor la damonda da baghegiar, mobein ch’ei drova persuenter il consenti- ment dad omisdus cumproprietaris. En cass cumparegliabels, nua
che la damonda da baghegiar per il project da construcziun per- tuccava la proprietad communabla d’ina proprietad en condomini e nua ch’il consentiment necessari per quella era buc avon maun, han ins buca saviu entrar sin la damonda da baghegiar e buca tractar quella materialmein, perquei ch’il petent era sut quellas cir- cumstanzas evidentamein buc autorisaus da realisar la construc- ziun per motivs tenor dretg privat (sentenzia dalla dertgira federa- la 1C_116/2013 dils 11 d’october 2013 consid. 5; PDA 1982 nr. 23). En quei senn maunca agl adversari da recuors el cass present evi- dentamein l‘autorisaziun da baghegiar tenor dretg civil. La damon- da da baghegiar havess duvrau il consentiment dil recurrent, per exempel cun schar sutsignar supplementarmein quel la damonda da baghegiar. L’autoritad da construcziun havess per consequenza buc astgau entrar sin la damonda da baghegiar e buc astgau tractar ella materialmein. Il recuors vegn perquei approbaus e la lubient- scha da baghegiar sco era la decisiun da protesta dils vegnan abolidas.
R 15 98Sentenzia dils 28 da zercladur 2016